Jak uniknąć podwójnego opodatkowania (Norwegia i Polska)?

 

 

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowaniaporady
Praca za granicą często pociąga za sobą obawy o konieczność zapłacenia podwójnego podatku.
Kwestie unikania podwójnego opodatkowania regulują dwustronne umowy między poszczególnymi państwami o unikaniu podwójnego opodatkowania. W przypadku Polski i Norwegii obowiązującą obecnie (od 1 stycznia 2011 roku) umową podatkową jest akt prawny, którego pełna nazwa polska brzmi: "Konwencja między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Norwegii w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania w zakresie podatków od dochodu", wraz z Protokołem do tej Konwencji. Umowa została podpisana we wrześniu 2009 roku, ale weszła w życia - jak już wspomnieliśmy - od 1 stycznia 2011 roku.

 

Gdzie powinni płacić podatek pracownicy najemni?
To, czy pracownik polski w Norwegii będzie płacił podatek w Norwegii, czy w Polsce, reguluje artykuł 14 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. 
Artykuł ten mówi, że wynagrodzenia pensje i tym podobne świadczenia za pracę najemną będą opodatkowane w tym państwie, w którym zamieszkała jest dana osoba, chyba że praca wykonywana jest w drugim umawiającym się państwie. (por. art. 14, ustęp 1). Czyli jeśli Polak mieszkający w Polsce pracuje w Norwegii, podatek od wynagrodzenia za pracę zasadniczo płaci właśnie tam. Ustęp 2. artykułu 14. wprowadza jednak wyjątek od tej zasady podstawowej. 
Jeśli pracownik przebywa w Norwegii w okresie lub okresach nieprzekraczających łącznie 183 dni w ciągu 12 bezpośrednio po sobie następujących miesięcy, a wynagrodzenie wypłaca osoba lub firma, która nie ma w Norwegii siedziby, miejsca zamieszkania, a jej działalność nie spowodowała powstania stałej placówki (por. art. 5. Konwencji), a także jeśli nie mamy do czynienia z wynajmem pracownika, pracownik będzie opodatkowany w Polsce.

Podwójne "ozaliczkowanie"
Przypadek opisany w ustępie 2. artykułu 14 umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania oznacza, że pracownik nie będzie mieć w Norwegii obowiązku podatkowego, nie oznacza jednak zniesienia obowiązku zaliczkowego. 
Pracodawca, jeśli nie uzyskał w Urzędzie Skarbowym ds. Zagranicznych zgody na nieodciąganie pracownikom zaliczek na podatek dochodowy, w dalszym ciągu jest zobowiązany potrącać zaliczki zgodnie z kartą podatkową i wpłacać je do norweskiego urzędu poborcy podatkowego. 
Sytuacja taka jest zatem dla pracownika dość niekomfortowa, gdyż zaliczki są (a przynajmniej powinny być) pobierane w obydwu krajach, czyli miesięcznie dostaje on "na rękę" mniej pieniędzy, ale nie jest to podwójne opodatkowanie, gdyż jeśli warunki opisane w artykule 14 ustęp 2 będą spełnione, pracownik otrzyma zwrot podatku z Norwegii i będzie to całkowity zwrot podatku: Norwegia (urząd poborcy podatkowego) odda pracownikowi wszystkie wpłacone w Norwegii zaliczki. Nastąpi to jednak dopiero po rozliczeniu danego roku.
Czyli jeśli taka sytuacja (podwójne pobieranie zaliczek) miała miejsce w roku 2013, zwrot nastąpi najwcześniej w czerwcu, a najpóźniej w październiku roku 2014.
Oczywiście możliwa jest także sytuacja odwrotna. W przypadku, gdy pracownik będzie przebywał w Norwegii dłużej niż 183 dni w ciągu 12 miesięcy, albo jeśli przepracuje część roku bezpośrednio w firmie norweskiej, albo też jeśli kontrakt realizowany przez jego polskiego pracodawcę zostanie uznany za skutkujący powstaniem stałej placówki, albo jeśli kontrakt jest kontraktem na wynajem pracowników, zwrot podatku w Norwegii nie nastąpi. Pracownik będzie musiał zapłacić tam podatek, a ubiegać się o zwrot zapłaconych zaliczek w Polsce.
Jak pisaliśmy: nie ma podwójnego opodatkowania, ale jest podwójne ozaliczkowanie.
Być może wiele osób unosi właśnie brwi ze zdumienia, czytając o podwójnym obowiązku zaliczkowym. To prawda, że bardzo wiele, jeśli nie większość polskich firm, lekceważy ten obowiązek, gdyż norweski urząd skarbowy nie ma możliwości by wyegzekwować jego przestrzeganie od wszystkich, ale stopniowo coraz więcej firm otrzymuje wezwania do okresowego rozliczania zaliczek na podatek pracowników, więc warto, by zarówno przedsiębiorcy, jak i sami pracownicy, byli świadomi jak wyglądają przepisy w tym względzie.

 

Rozliczanie dochodów norweskich w Polsce
Jak czytamy w artykule 22. Umowy podatkowej: "Jeżeli osoba mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce osiąga dochód, który zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji może być opodatkowany w Norwegii, Polska zwolni taki dochód z opodatkowania (...)", jednak "Jeżeli zgodnie z jakimkolwiek postanowieniem Konwencji dochód uzyskany przez osobę mającą miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce jest zwolniony z opodatkowania w Polsce, Polska może, przy obliczaniu kwoty podatku od pozostałego dochodu lub zysków majątkowych takiej osoby, uwzględnić zwolniony dochód."
Oznacza to m.in., że jeśli dana osoba ma obowiązek złożenia w Polsce zeznania podatkowego za dany rok, gdyż osiągnęła tu jakiś dochód, a jednocześnie osiągnęła w tym samym roku dochody w Norwegii (chodzi o dochody opodatkowane w Norwegii), musi również złożyć załącznik ZG (PIT/ZG) do zeznania i wykazać w nim dochody uzyskane w Norwegii.

Rozliczanie dochodów polskich w Norwegii
Jeśli natomiast ktoś mieszka już na stałe w Norwegii, jest tu zameldowany i ma tu centrum swoich interesów życiowych, ale zdarza mu się uzyskiwać jakieś dochody w Polsce (chodzi o dochody opodatkowane w Polsce), znajdzie się w sytuacji odwrotnej, tj. będzie miał obowiązek wykazania wszystkich dochodów (także tych polskich) w norweskim zeznaniu podatkowym. Jednak w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania Norwegia zezwoli na odliczenie od podatku należnego od dochodu takiej osoby kwoty równej podatkowi dochodowemu zapłaconemu od tego dochodu w Polsce, z zastrzeżeniem, że odliczenie to nie będzie mogło przekroczyć części podatku dochodowego, obliczonego przed dokonaniem odliczenia, przypadającego na dochód opodatkowany w Polsce.

Back to top